Een persoonlijk verhaal over ziekte-angst, hypochondrie en leren leven met onzekerheid.
Er was een tijd dat mijn hele leven draaide om één vraag: ben ik wel gezond?
Niet een losse gedachte die zo nu en dan voorbijkwam, maar een vraag die er altijd was. Op de achtergrond, op de voorgrond, ’s ochtends vroeg als ik wakker werd en ’s avonds laat als ik eindelijk probeerde te slapen. En hoe harder ik probeerde die vraag te beantwoorden, hoe minder ik eigenlijk leefde terwijl ik dat zo graag wilde.
Dat is het wrange van ziekte-angst: je wil niets liever dan leven, en toch saboteer je jezelf constant. Je leeft in een soort uitstel, alsof je jezelf niet gunt gelukkig te zijn zolang je die zekerheid niet hebt. En die zekerheid, die komt nooit. Want zo werkt zekerheid niet.
Hoe ziekte-angst en hypochondrie voelen van binnen
Ik weet nog goed wanneer de angst echt groot werd. Een uitstrijkje, mijn moeder die ziek was, kleine dingen op het oog, maar voor een zenuwstelsel dat al op scherp stond waren het grote dingen. Het lichaam onthoudt dat soort momenten en slaat ze op als bewijs: kijk, het klopt, het ís gevaarlijk, blijf alert.
Dus dat deed ik. Ik bleef alert. Ik scande mijn lichaam, googelde symptomen, zocht geruststelling bij de dokter, bij vrienden, bij iedereen die me wilde vertellen dat het goed was. En het hielp ook, heel even, en dan begon de cyclus gewoon weer opnieuw.
Naar buiten toe zag ik er sterk uit. Ik had humor, ik had sarcasme, ik had het allemaal prima onder controle. Maar van binnen leefde ik voortdurend in de toekomst: als ik zeker weet dat ik gezond ben, dán ga ik dit doen, dán durf ik dit aan, dán mag ik er zijn. Dat ‘dan’ werd een heel lang wachten.
Bang om ernstig ziek te zijn: het gaat niet over ziekte
Ziekte-angst, vroeger hypochondrie genoemd, is geen aanstellerij en het verdwijnt ook niet als iemand je maar genoeg geruststelt of als je de symptomen goed genoeg aan jezelf uitlegt. Je weet al dat het waarschijnlijk niet klopt. Dat is nou juist het probleem, want je hoofd snapt het allang, maar je lijf gelooft het niet.
Het is een zenuwstelsel dat continu aanstaat, een lichaam dat alarmeert voor onveiligheid en niet voor ziekte. En ergens zijn er overtuigingen en patronen die dat alarm in stand houden, patronen die ooit, als kind, heel zinvol waren en je hebben beschermd, maar die je nu beperken in het leven dat je eigenlijk wilt leven.
Bij mij speelde er zoiets als: ik mag niet ziek worden, want mijn ouders hebben al genoeg zorgen. Een kind dat leert dat zijn angst te groot is voor de ruimte die er is, stopt die angst weg, wordt sterk, maakt grappen en zorgt dat niemand het ziet.
Tot het op een gegeven moment niet meer werkt.
Wat hielp: lichaamsgericht werken en angst voor de dood onderzoeken
Ik wil graag kunnen zeggen: op die en die dag besloot ik anders te leven. Maar zo werkt het niet, en ik denk dat het voor de meeste mensen zo niet werkt. Het was een proces van zoeken, proberen, soms vallen en gewoon verder gaan.
Ik deed cognitieve gedragstherapie en dat hielp een beetje, maar ik wist al wat er klopte en wat niet. Dat was juist het probleem: mijn hoofd wist het allang, maar mijn lijf niet. Dus ging ik lichaamsgericht werken, via shiatsu, opstellingen, ven het langzaam leren bij de angst te blijven zonder dat die me overnam.
Iets wat veel voor mij heeft betekend was een vrouwencirkel waar ik deel van uitmaakte. Een van de vrouwen daarin, ongeveer mijn leeftijd, was ongeneeslijk ziek, en wegkijken was geen optie meer. Ik moest erbij blijven, het ondergaan, door rituelen en stilte en samen zijn met precies datgene wat ik het meest vreesde. En ergens in dat proces verschoof er iets in mij.
Ik deed ook een opleiding stervensbegeleiding, niet als vlucht maar als onderzoek. De dood niet buiten de deur houden, maar bewust uitnodigen om te kijken wat er dan in mij gebeurde. Dat was confronterend en tegelijkertijd het meest bevrijdende wat ik had kunnen doen.
Leven met onzekerheid in plaats van ertegen vechten
De angst komt soms nog op, en dat hoeft ook niet weg. Ik heb geleerd er naar te luisteren zonder dat het me overneemt, en dat is een wereld van verschil met hoe het vroeger was. Ik leef nu met onzekerheid in plaats van er voortdurend tegen te vechten, en als je jaren lang constant op scherp hebt gestaan weet je hoe enorm die verschuiving eigenlijk is.
Bijna iedereen die bij me komt zegt hetzelfde: ik wil zo graag leven, maar het lijkt alsof ik het mezelf niet gun. Die zin herken ik diep van binnen, want ik heb hem zelf ook gedacht, jarenlang.
Begeleiding bij ziekte-angst en hypochondrie: wat ik doe
Wat ik nu doe is mensen begeleiden om weer vertrouwen te voelen in hun lichaam, en dat doe ik juist niet door de angst weg te nemen maar door de relatie met je lichaam en je innerlijke delen te herstellen. Door te leren leven met alle risico’s die het leven nu eenmaal met zich meebrengt, want dat is wat durven leven voor mij betekent.
Als je herkent wat ik hier beschrijf, als je weet hoe het is om bang te zijn om ernstig ziek te zijn, om voortdurend te controleren en te scannen en toch nooit echt gerustgesteld te zijn, dan wil ik je laten weten: het kan anders. Niet door de angst weg te maken, maar door een andere relatie met jezelf en je lichaam te leren.
Herstel betekent voor mij niet dat de angst verdwijnt. Het betekent dat je durft te leven met risico.
Wil je meer weten of ben je benieuwd of ik je kan helpen?
Plan een gratis kennismaking in of mail me info@westenwinde.nl
Reactie plaatsen
Reacties